Uit onderzoek van Monika van den Bos Verma en haar collega’s van Wageningen University & Research blijkt dat consumenten waarschijnlijk veel meer voedsel verspillen dan algemeen wordt aangenomen. 

De Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO) heeft in 2005 geschat dat een derde van al het voedsel verloren ging of werd verspild. Op basis van de schatting van de FAO is in de bestaande literatuur een corresponderend volume van verspilling in eenheden van calorieën berekend – vierentwintig procent van de calorieën ging verloren of werd verspild, en acht van de vierentwintig procent werd verspild bij de consument.

Invloed van welvaart

De FAO-methodologie houdt geen rekening met het gedrag van de consument ten aanzien van voedselverspilling; alleen de voedselvoorziening bepaalt de omvang van de voedselverspilling. Met behulp van een menselijk stofwisselingsmodel en gegevens van de FAO, de Wereldbank en de Wereldgezondheidsorganisatie hebben Van den Bos Verma en collega’s de relatie tussen voedselverspilling en consumentenwelvaart gekwantificeerd. Met behulp van dit model hebben ze een internationale dataset gemaakt die schattingen geeft van zowel de wereldwijde als de landspecifieke voedselverspilling.

De resultaten suggereren dat het cijfer van acht procent te laag is en dat consumenten mogelijk verantwoordelijk zijn voor maar liefst negentien procent. De auteurs vonden ook dat, zodra de consumentenwelvaart een bestedingsdrempel van ongeveer 6,70 dollar per persoon per dag bereikt, de voedselverspilling bij consumenten begint te ontstaan. Dat gaat in snel toenemend tempo met stijgende welvaart.

Het aantal verkochte vleesvervangers in de supermarkt is sinds 2017 met 51 procent gestegen. Die stijging gaat ten koste van de verkoop van echt vlees. Dat meldt onderzoeksbureau IRI. Bij AH steeg sinds 2016 het aantal vegetarische opties met 33 procent naar 100 verschillende producten en bij Jumbo liggen 200 verschillende producten in de winkel. 

Aandeel vleesvervangers blijft groeien

Afgelopen 52 weken werd er voor 2,6 miljard euro aan vleesproducten uitgegeven, waarvan 123 miljoen aan vleesvervangers. Dat is goed voor 4,5 procent. Marktleider op het gebied van vleesvervangers is Vion. Opkomend is het merk Beyond Meat, dat momenteel een vleesvervangerfabriek bouwt in Nederland. Ook internationaal is de opkomst van vleesvervangers onmiskenbaar. Beyond Meat - dat eerder dit jaar naar de beurs in New York ging - zag in het tweede kwartaal de omzet groeien met maar liefst 300 procent: van 17 miljoen dollar vorig jaar naar 67 miljoen dollar dit jaar. Beyond Meat wordt vanaf halverwege september opgenomen in gerechten van HelloFresh.

Een grote meerderheid van de Nederlanders (85%) is bereid andere levensmiddelen te kopen als daarmee een bijdrage geleverd wordt aan de vermindering van stikstofuitstoot, dit blijkt uit een onderzoek uitgevoerd onder een groep van 1.062 Nederlanders door Kien Onderzoek in opdracht van Blije Kip.

Vrouwen (90%) zijn vaker bereid dan mannen (80%) andere levensmiddelen te kopen. Daarnaast zijn er verschillen per leeftijdscategorie; de bereidheid onder jongeren is groter dan onder ouderen. Ook het opleidingsniveau speelt een rol; 91 procent van de hoogopgeleiden is bereid om te schakelen tegen 79 procent van de mensen met een lagere opleiding. 

Vlees wordt met afstand het meest genoemd als levensmiddel waarvoor men bereid is een variant te kopen als dat helpt de stikstofuitstoot te verminderen. Vlees (64%) wordt gevolgd door zuivel (48%) en vis en eieren (beide 40%). Veel mensen zijn ook bereid minder vlees te eten (81%) of minder zuivel te eten/drinken (75%). 

Witte eieren beter dan bruine 

Een van de bedrijven die een variant van een levensmiddel met minder stikstofbelasting aanbiedt, is Blije Kip. Zij hebben zogenaamde Witjes op de markt gebracht. Diergedragsdeskundige Eva Topelberg: “Kippen die witte eieren leggen, hebben minder voer nodig. Minder voer betekent minder uitstoot. De CO2-voetafdruk is vier procent lager. Dat lijkt weinig, maar alle kleine beetjes helpen.” 

Naast extra geld om investeringen in milieu- en klimaatvriendelijke technieken te stimuleren voor ondernemers trekt het kabinet in 2020 € 10 miljoen extra uit voor initiatieven op het gebied van de circulaire economie.

De nieuwe Milieulijst biedt ten opzichte van 2019 meer mogelijkheden voor ondernemers die investeren in demontage, producten van gerecycled materiaal en kringlooplandbouw. Ook duurzaam vervoer staat hoog op de lijst. Zo wordt bijvoorbeeld de aanschaf van elektrische busjes voor doelgroepenvervoer in 2020 extra aantrekkelijk. Bovendien zet de regeling meer in op het terugdringen van stikstofemissie.

€ 149 miljoen beschikbaar

De overheid stimuleert ondernemers om duurzaam te investeren. Via de fiscale regelingen Milieu-investeringsaftrek (MIA) en Willekeurige Afschrijving Milieu-investeringen (Vamil) is daarvoor in 2020 een bedrag van € 149 miljoen beschikbaar.

Optimaal benutten van grondstoffen

Nieuw op de Milieulijst is productieapparatuur voor het maken van producten die na gebruik makkelijker uit elkaar te halen zijn voor hergebruik of recycling. Ook demontage-apparatuur komt in 2020 in aanmerking. 

De eisen voor het verwerken van (chemisch) gerecyclede kunststoffen zijn versoepeld. Ook investeringen in circulair ondernemen in de landbouwsector komen nadrukkelijker in aanmerking voor MIA\Vamil. Zo biedt de nieuwe Milieulijst voordeel voor de productie van biobased materialen door de landbouwsector.

Circulair bouwen

In 2020 biedt de MIA\Vamil meer voordeel voor circulair bouwen. Het onderscheid tussen verwarmde en onverwarmde gebouwen is verdwenen. Voor bedrijfshallen met een industriefunctie stelt de lijst aanvullende voorwaarden.

Elektrische voertuigen

Tot slot wordt de aanschaf van elektrische voertuigen gestimuleerd. In 2020 mogen bedrijven, mits ze aan de voorwaarden voldoen, 36% van de aanschafwaarde van elektrische busjes voor doelgroepenvervoer aftrekken van hun (winst)belasting. In 2019 was dat nog 27%.

Week van de circulaire economie

Van 3 tot en met 7 februari 2020 is het de Week van de Circulaire Economie. Op meer dan 100 locaties in heel Nederland delen circulaire ondernemers, organisaties en overheidsinstellingen hun ervaringen en tips over de circulaire economie.

Wilt u ook aan de slag met uw circulaire plannen? Bekijk een overzicht van de subsidies en regelingen.

Beeld: ©Elnur/Shutterstock.com

Wetgeving, consumentengedrag en duurzaamheid. Het hebben van een goede strategie in 2020 is voor de ondernemer misschien wel belangrijker dan ooit. ABN AMRO geeft alvast inzicht en achtergrond in tien thema’s die bedrijven én complete bedrijfstakken in 2020 gaan beïnvloeden.

1. Stikstof

In mei 2019 is de PAS-regeling (Programmatische Aanpak Stikstof) buiten werking gesteld, omdat deze in strijd was met de Europese Habitatrichtlijn. Van alle projecten die extra stikstof uitstoten ten opzichte van de huidige situatie, moet nu eerst worden aangetoond dat zij geen direct significant effect hebben op 118 van de ruim 160 Natura 200-gebieden die gevoelig zijn voor stikstof.

Het buiten werking stellen van de PAS-regeling zal hoe dan ook gevolgen hebben voor ondernemers, vooral in de bouwsector. “De omzetschade voor de bouwsector kan zonder concrete oplossingen leiden tot een verlies van 70.000 banen in de komende jaren”, zegt Madeline Buijs, sectoreconoom Bouw en Vastgoed.

2. PFAS

PFAS is een verzamelnaam voor zo’n 6.000 stoffen met water-, vet- en vuilafstotende eigenschappen, dit wordt gebruikt in regenjassen, pizzadozen, blusschuim, cosmetica en als antiaanbaklaag op teflonpannen. Uit verschillende onderzoeken is echter gebleken dat sommige vormen van PFAS kunnen leiden tot verschillende soorten kanker, hart- en vaatziekten en verminderde vruchtbaarheid.

De maatregelen rondom PFAS worden voornamelijk een uitdaging voor de bouw, bouwmaterialenindustrie, bouwhandel en transportsector. “Ondernemers uit deze sectoren vrezen dat het beleid rondom stikstof en PFAS hen in 2020 8 procent omzet kost. Dat zou neerkomen op circa 16 miljard euro”, zegt Albert Jan Swart, sectoreconoom Industrie en Transport & Logistiek.

3. Nieuwe generatie mobiele netwerken: 5G

Mobiele netwerken worden beschouwd als essentiële, strategische infrastructuur in Nederland. In 2020 worden in Nederland voor het eerst frequenties geveild voor 5G. De uiteindelijke aanleg van 5G gaat een grote inspanning vergen. Zo is voor 5G een veel dichter netwerk nodig dan bij 4G. De aanlegkosten van het 5G-netwerk zullen dan ook hoger zijn dan 4G destijds.

4. Personeelstekort

In Nederland is de afgelopen jaren duidelijk sprake van een mismatch op de arbeidsmarkt. Zo wordt een personeelstekort als een sterke belemmering ervaren bij ondernemers in de bouw en IT-sector. Ook in 2020 zullen bedrijven hier tegenaan lopen.

5. De ‘commodity trap’

Sommige bedrijven raken gevangen in de ‘commodity trap’; de diensten of producten die zij aanbieden zijn dan nog nauwelijks te onderscheiden van die van de concurrent, waardoor alleen de prijs de doorslag geeft. Het aantal bedrijven dat op lange termijn de laagste prijs kan inzetten is echter beperkt. Ook in 2020 is deze dreiging van de ‘commodity trap’ volop aanwezig in een aantal sectoren. 

6. De veranderende werknemer en wetgeving

De wensen van werknemers zijn veranderd. Werknemers zoeken tegenwoordig meer dan vroeger een baan die past bij hun eigen waarden, normen en overtuigingen. Voor bedrijven is het belangrijker geworden een ‘purpose’ na te streven.

De Wet Arbeidsmarkt is per 1 januari 2020 in werking gesteld. Werkgevers die veel flexibele werkvormen aanbieden, krijgen te maken met fors hogere WW-premies. Bovendien moet een oproepkracht in de toekomst minimaal vier dagen voor een betreffende werkdag ingeroosterd staan. Dit legt beperkingen op aan bedrijven die seizoensgebonden werk bieden, zoals de horeca

7. Zorg vindt vaker op afstand plaats

De Nederlandse ziekenhuiszorg staat voor een moeilijke opgave. De winstmarges zullen in 2020 flinterdun zijn, omdat de stijging van de loonkosten vanwege al gemaakte afspraken met zorgverzekeraars slechts deels worden vergoed.

Om te voorkomen dat de kwaliteit van zorg in het gedrang komt, moet de zorg dus anders ingericht worden. Een logische route hiervoor is dat ziekenhuizen ervoor zorgen dat zorg meer ‘op afstand’ kan worden verleend. Dit kan door uitlegvideo’s, het op afstand meten van gezondheid en het stellen van diagnoses op afstand en de inzet van zorgrobots.

8. Energietransitie

Om de opwarming van de aarde zoveel mogelijk te beperken, heeft Nederland zich gecommitteerd aan een reductie van CO2-uitstoot van 49 procent in 2030 ten opzichte van 1990. Die doestelling wordt alleen gehaald als de vereiste energietransitie meer vaart krijgt en voorziene projecten ook echt worden gerealiseerd.

2020 kan het jaar worden waarin diverse disciplines en sectoren elkaar beter weten te vinden, zodat de beloftes in het klimaatakkoord daadwerkelijk ingelost kunnen worden. “Aan het klimaatakkoord hebben veel mensen vanuit diverse disciplines en sectoren bijgedragen. Helaas is het niet veel meer dan een goede start. Het klimaatakkoord stippelt enkel een grove route uit richting het klimaatdoel van 2030. De echte uitdaging zit in het daadwerkelijk realiseren van alle individuele projecten”, zegt Arnold Mulder, sector banker Energy.

9. Toekomst van voeding

37 wetenschappers hebben zich in het EAT Lancet-rapport intensief over de vraag gebogen hoe tien miljard mensen kunnen worden gevoed met gezond voedsel. Een belangrijk deel van het antwoord is dat het eetpatroon moet worden aangepast en de productie hierop moet worden afgestemd. Meer groente, fruit en noten, en minder rood vlees en suiker, om maar een voorbeeld te noemen.

De adviezen uit het rapport krijgen in 2020 meer voet aan de grond. De voedingsmiddelenindustrie zet dan ook in op gezonder en duurzamer. Dit lijkt makkelijker dan het is, want voor veel consumenten speelt prijs nog altijd een dominante rol bij het kopen van eten en drinken. We willen wel duurzamer en gezonder eten, maar het mag niet te veel kosten. Bovendien moet het wel lekker zijn.

10. Brexit

Ondernemers hebben ook te maken met politieke onzekerheden. Een van de meest actuele hiervan, is de brexit. 2020 gaat, na 3,5 jaar van gesteggel, dan eindelijk het jaar van de brexit worden. Na de grote historische overwinning van de Britse Conservatieven, lijkt het vertrek van de Britten uit de Europese Unie (EU) onvermijdelijk. De Britse kiezer heeft met zijn stem een duidelijk signaal afgegeven dat de knoop na al die jaren moet worden doorgehakt en dat het akkoord dat de Britse premier Johnson in oktober met de Europese Unie heeft gesloten moet worden uitgevoerd.

Lees het volledige bericht hier